Anneye Sitem

Günün yorgunluğu, akşamında sırtına yüklenmiş bir vaziyette ilerliyordu. Her zamanki yürüdüğü yoldan, çok da farklı bir manzara ummadan usul usul ilerlerken duyduğu bir sesle irkildi. Önünden yürüyen bir delikanlı, yanındaki yaşlı kadına bağırıyordu. Merakla, hayır hayır, hayretle bakakaldı. Ve başladı iç dünyasında muhasebesini yapmaya...

- Genç bir insan, kendinden yaşça büyük birisine nasıl böylesine sert davranabilir?

- Ya annesiyse? O zaman daha kötü... İnsan annesiyle böyle konuşur mu? Hem de sokak ortasında?

- Yok yok, biz de Avrupalılar gibi olduk çıktık. Örf, âdet, büyüğe hürmet yok oluyor...

- Ahir zaman böyle olsa gerek! Ne saygı kaldı, ne muhabbet!

İç dünyasında yaptığı tahminler henüz bitmemişken yanlarına varmıştı.

“Bunun hoş bir şey olmadığını sen de biliyorsun.” dediğini duydu delikanlının. El kol hareketlerinin düzensizliği öfkesini ele veriyordu. “Çok iyi biliyorsun ki gıybet dinimizce de yasaklanmış! Allah sevmiyor gıybeti.” dedi delikanlı.

Genç adamın konuşmalarından fırsat bulan kadın, “Ben yalan söylemiyorum ki” diyebildi. “O, bunları yapıyor.”

Bunu duyan delikanlının öfkesi daha da arttı. “İşte gıybet odur anne! Yoksa iftira etmiş olursun!” dedi daha yüksek bir sesle...

Demek ki vaziyet, uzaktan göründüğü gibi değildi.

Delikanlı iyi bir şey anlatıyordu.

Ama kötü bir yöntemle...

Engin dayının ardından

Bu köye kaçıncı gelişim, bilmiyorum. Havası, suyu, insanları bir başka güzel...

Sahi ben neden yabancı bir köyü anlatıyormuşum gibi konuşuyorum ki? Ben artık bu köylüyüm. Zira Anadolu çocuğu olarak bizler, Nasreddin Hoca misali, hanım köylüyüz. Bugünden bakınca, ben de 19 yıldır Şerefiyeliyim.

Mevsim bahar, etraf yemyeşil, dünya yeniden bir uyanışın eşiğinde...

Ancak bu dünyada her şey yeknesak gitmiyor. Bazen üzücü olaylar da olabiliyor. İşte, köye son gelişimiz de bir vefat nedeniyleydi.

Pazartesi sabahı hayat herkes için normal seyrinde başlamışken gelen bir telefon, bu normal seyri alt üst etti. Telefonun ucundaki ses, Engin dayının vefat ettiğini haber veriyordu. Anlık bir duraklama, söylenenlerin doğruluğunun idrak edilmesi ve ardından gelen üzüntü...

İnsan ölümü sevdiklerine yakıştıramıyor. Bu his, insanın ölümün soğuk yüzü karşısındaki acizliğinin bir dışavurumu olsa da esasında bariz ve sahih bir şekilde insanın ölümsüzlüğünün bir göstergesi olsa gerek. Susuzluk hissi suyun varlığının bir delili ise ölümsüzlük hissi de ebedi bir âlemin varlığının bir göstergesi olmaz mı?

Köye vardığımızda vakit bir hayli ilerlemişti. Her cenazede görmeye aşina olduğumuz çadır kurulmuş, soğuktan büzüşmüş ellerin etrafında halelendiği dört köşe soba tutuşturulmuştu. Bulutların gelip yerleştiği gözlerle bakan tanıdıklarla sarılıp dualaşmalar, okunan Fatihalar, derin sessizliği fırsat bilip yapılan iç muhasebeler...

"Dünya..." der ya zamanın çemberinden geçmiş büyük zatlar. "Bir üzüm yedirse yüz tokat vurur."

Biz kaç üzüm, kaç tokat yedik de hâlâ iç muhasebemiz "dünya" ile karışık?.. Gözler nemli, hesaplar farklı... Bu halden kurtulmak çok zor olsa gerek. Bir öyleyiz, bir böyle. Bazen dünyalığız, bazen ukbalık... Herhalde can çıkmadan da insan kurtulamayacak bu ikilemden.

Öğle namazına müteakip kılınan cenaze namazı, helalleşmeler ve defin...

İşte, hayat nedir sorusunun en beliğ cevabı, en net görüntüsü, en nihai durağı...

Rabbimiz Engin dayımıza merhametiyle muamele eylesin. İman ehli birisi olduğuna bizleri şahit bırakıp gitti. Bizler de ardından hüsnü şehadetimizi iletip melekleri şahit tuttuk. Rabbimiz amellerini yoldaş eylesin. Günahlarını affeyleyip mekanını cennet eylesin. Geride kalan yakınlarına sabırlar, güzel ömür ve ameller nasip eylesin. Âmin.

14 Nisan 2026 Salı

Tüyap 37. İstanbul Kitap Fuarı'na özel çekiliş

Not: Sadece görselin altında yer alan Instagram ve Facebook hesapları için geçerlidir.

Gerçek kahramanların ardından gidilir

KERİM ARAL’IN YAZISI

Günümüzü anlama ve anlamlandırma adına yapılan çalışmalarda, tarihle bağ kurmadan yapılacak bir analiz çabası ne yazık ki akim kalmaya mahkumdur.

Tarihten ibret almak için değil de, bir duygusal etkileşimle kahraman-hain gözüyle bakmak daha kolay geliyor bize.

Oysa her iki okumanın da “insani” tanım ve tanımlamanın üzerini örttüğü muhakkak. Biz de “küfr” ehli miyiz neyiz!!!

Tarihi değil de zihinlerimizi kahraman ve hainlerle donatmamız yüzünden, kendi sınırlarımızdan öte bir dünyayı tanımak gibi bir derdimiz de olmuyor. Hatta kendimizden gayrı rakip de tanımıyoruz bu yüzden.

İkram Arslan kardeşim de işte böyle bir eksik okuyuşu fark etmiş olmalı ki, bir şeyi “hayal ettiğimiz” gibi değil de “olduğu gibi” ortaya koymanın bizi gerçeği anlamaya götürmesi adına böylesi güzel bir esere imza atmış.

Eserin bir tarihi roman formatıyla hazırlanmış olması, özellikle modellenmiş bir zihni okumayı dışarıda bırakan tarih çalışmalarına göre genç okuyucuya daha ulaşılabilir olmasını sağlıyor.

Tarihin en zorlu ve karmaşık dönemlerinden birinde yaşayan bir insanı anlatmak, kaynaklarla ilgili ziyadesiyle sıkıntı yaşadığımız bir ortamda kitabın önemini daha da artırıyor.

Özellikle taraflı okuyuşların, okumadan fikir sahibi oluşların gittikçe bir tutuma dönüştüğü bir ortamda, söz konusu o dönemde yaşanan acıların tekrar yaşanmaması adına, bizi bilgiye, anlamaya, vicdana, gayrete ve umuda çağıran bir çalışmaya imza atan İkram kardeşimi tebrik ediyorum.

Okunup istifade edilmesi dileğiyle…

Ah metrobüs şoförleri ah!

Şu sigara içenlerin metrobüsten çektiği nedir arkadaş! Metrobüs şoförlerinin bunlardan ne alıp veremedikleri var ki adamları saatlerce alıkoyuyorlar? O yüzden adamlar haklı olarak daha ayakları yere ulaşmadan parmakları çakmak taşını çoktan harekete geçirmiş oluyor. Metrobüs duraklarını durduk yere Amerikan siyahilerinin limuzinine çevirmiyorlar yoksa…

O her neyse de birkaç gün önce şahit olduğum iri kıyım bir arkadaşın duman aşkı görülmeye değerdi. Fakat maalesef bu manzarayı görmek dünyada birkaç kişiye nasip oldu.

Metrobüs henüz durmadan sigarasını çıkarıp bakkaldan tatlı çiklet alacak çocuk heyecanıyla sol avucunun içinde sakladı. Ama metrobüs şoförü bu aşkı çok görmüş olacak ki frene biraz sert bastı. Bu arkadaş, tutunduğu direğin etrafında şöyle yarım vals döndü. Büyük bir tehlike geçirdiği halde sol eli imdadına koşmadı.

Sonunda metrobüs durdu. Adam, az önceki bahsettiğimden daha hızlı bir şekilde yaktığı sigarası dudaklarının arasındayken dönüp metrobüse bir Kadir İnanır bakışı attı. O nasıl çekiştir arkadaş! Ağaçlar “Tamam tamam, al bütün oksijenler senin olsun!” der gibi o tarafa meyletti. Metrobüs şoförü dumanın neden olacağı kasırganın ağır hasarından etkilenmemek için öyle bir gazladı ki metrobüsün ön kısımlarında kesin birkaç kişilik boş yer açılmıştır. Keşke o araçta tanıdıklarım olsaydı da sorsaydım. Nasip başka zamana…

İkram Arslan

Apollo Cıstak

İşinden evine dönen her baba gibi ben de o akşam elimde market poşetleriyle caddeden aşağı yürürken ortalama 2000000 km uzaktan gelen ama geçen her saniyede sanki ordusuyla kulak sarayımın dibine yanaşmış bir fatih edasıyla, müziğinin her ritmi kulak zarımı delmek için üst üste darbeler indiren bir koçbaşından daha korkunç tahribe neden olurken, kulak çeperimdeki yankısı bile kafamın tasını attırmak için aşırı baskı uygularken, elbette sadece ben değil, onun hinterlandına girerek bu işkenceye katlanmak zorunda kalan market olsun, mağaza olsun, hane olsun, hanedan olsun, bilumum camlı-camsız mekânları, camekanları öfke raksına getirecek kadar yüksek ayarda müzik dinleyerek, ön camında büyük ve o arabaya hiç de uyumlu olamayacak kadar estetik harflerle “Apollo 007” yazılı Murat 121 model arabasıyla yanımdan geçen bir delikanlıyı görmemle, arabada yüksek sesle müzik dinleyen gençlerin psikolojisini bir yere oturtmak için ortaya attığım ve tıpkı bir üniversitenin amfisinde 500 kişiye ders verircesine–ama aramızda kalsın, sadece kendime anlatarak–dile getirdiğim düşüncelerimin yeniden zihin dünyamda kıpraşmaya başlamasının aynı anlara denk geldiği bir zaman diliminde, benden ben diyeyim 3 metre, siz deyin 3000 metre, ben diyeyim 5 adım, siz deyin 5000 adım uzaktan bana doğru yürüyen bir amcanın kolunda tuttuğu rüzgârlığını giymek için kaldırmasıyla, o esnada tam da onun hizasında geçmekte olan ve o az önce müziğe ritim tutarak hava atan ama kendinden daha fiyakalı dans eden soluk gri arabasına “Ben senden daha güzel dans ederdim ama yerim dar!” diyerek sesini çıkarmayan delikanlının bir anlığına kanı uslanmaya meyletmiş olmalı ki, ani bir refleksle (yani korkuyla) gardını alarak elini kaldırması ve şahin görmüş bir kaplumbağa misali kabuğuna saklamak için başını içeri doğru çekmesi sonucunda aracını istemsizce sağa kırması sonucunda az kalsın arkadan gelen Bursa plakalı yeşil bir minibüsün hışmına uğrayacağı olayına şahit olduğum zaman, delikanlının, önceki akşam bir tavuk kümesini soğuran tilki gibi, titremesinin asıl nedeninin raks etmek değil de hazır bir korkudan kaynaklandığını düşünerek, benim henüz kanıtlanmamış “adam gibi adamın uzaylılara müzikli dans eşliğinde mesaj göndermesi” iddiamı ve olayı birkaç farklı noktadan değerlendiren tezimi doğrular mahiyette bir kanıta ulaştığımı zannettiğimi zannetmeme neden olan bu olay, bu konuda birkaç cümle yazmam gerektiği kanaatinin bende artmasına neden oldu olmasına da acaba o kadar emek verip yazacağım bu tezimin birkaç kişi tarafından keşfedilip edilmeyeceği ya da henüz kanıtlanmadığı halde derslerde okutulan tezlerden biri olarak birilerine okutulup okutulmayacağı–bir kişi bile olsa kabulümdür–konusu bu sefer zihnimin bir yerinde belirmeye ve beni daha çok rahatsız etmeye başlayacağı sinyalini aldığım için artık bu konular hakkında daha fazla yazmama kararını aldığım, hani ben geçenlerde erik ağacından bir erik koparmak için elimi uzandığımda üzerine bastığım merdivenin bir ayağının boşa çıkmasıyla şöyle yüz seksen derece dönmesinin ve artık bir daha dönme dolaba binmemek için yüz yirmi yedinci defa karar almamı netice vermesi hadisesinin psikolojimi nasıl etkilediğiyle ilgili anlattığım o konuda söylediklerim... yoksa anlatmamış mıydım?..

Hormonlu Elma

Zamanın birinde, adına Firuz denen bir köyün yakınında çalışan iki arkadaş varmış. Günlerden bir gün arkadaşlardan biri pazardan satın aldığı elmalardan birini arkadaşına vermiş. “Kraliçenin elması kadar güzel ve iri!” şeklinde bir güzel de reklam etmiş. 
Elma gerçekten de çok iriymiş. Elmayı alan arkadaşın iki yumruğundan da büyükçeymiş. Derken aklına takılan bir şey olmuş: “Köyde bin bir emekle baktığımız elmalar küçücük olurken bu nasıl bu kadar büyük olabiliyor?”
O anda arkadaşının az önce şakayla söylediği söz kulaklarında yankılanmış: “Kraliçenin elması...”
Einstein gibi muzaffer bir ilim adamı edasıyla dilini çıkarmak aklına gelmediği gibi, Arşimet gibi evreka demek de aklına gelmemiş ama “Tabii ya!” diye gözlerinin içi gülmeye başlamış. “Eskiden Pamuk Prenses’in kıskanç üvey annesi vardı. Zehir kattığı büyülü elmayla kızının güzelliğini elinden almak için uğraşırdı. Şimdi ise paragöz yetiştiriciler var. Elmayı hormonla bir güzel semizletip sana yediriyorlar. Sonra da sen hoop hasta olunca da neyin var neyin yok her şeyini alacak, seni soyup soğana çevirecekler...”
***
“Abu bu biraz uçuk oldu sanki!”
“Uçuk olduysa tamamdır.”
“Yok, öyle değil. Yani alakasız oldu demek istedim.”
“Ha, o zaman kötü! Ya nasıl yazsaydık?”
“Bence sonunu biraz değiştirsek yeterli olur. Şöyle yapalım:
Kötü cadı öldü ama varisi olan Paragöz Prens hâlâ hayatta! Pazar pazar gezip herkesin parasını kapıyor. Nasıl?”
“Fena değil! Ama benim anlattığımdan daha uçuk oldu sanki!
Ama bak biz Yedi Cüceleri unuttuk. Onu da katsak daha dikkat çeker.”
“Nasıl mesela?”
“Şöyle: O zaman dar ve izbe bir madende çalıştıkları için boyları uzamayan yedi tane cüce vardı ama şimdi hormonlu elmaları yiyerek küçülen bir nesil...”
“Yok abi, biz bu işi bırakalım en iyisi...”
“Bence güzel bağlayacaktık ama cümlemi bitirmeme izin vermedin.”
Onlar böyle tartışadururken yanıbaşlarındaki elma hâlâ ilk anki canlılığıyla parlayıp onlara göz kırpıyormuş.
***

Elma hâlâ masada duruyor. Ne yapacağıma karar veremedim bir türlü... :)

Sakın hurafeyi "akıllılar" üretiyor olmasın?

Bir Ramazan akşamı sofranın başına geçmiş, birkaç dakika sonra okunacak ezanı bekliyorduk. Televizyondaki programın da sonuna yaklaşılmış, konuklardan artık son soruları alınıyordu. Konuklar arasından bir kız çocuğunun söz istediğini fark ettim. Küçük kız heyecanlanarak, biraz da zorlanarak bir soru sordu. Sorusu ve hocanın ona verdiği cevap belki iki dakikayı bulmadı ama benim zihnimi epeyce bir meşgul etti. Hayretler içerisinde kalmıştım zira. Çünkü o yaştaki bir çocuğun soracağı bir soru değildi bu. Ki en fazla ortaokul son sınıf öğrencisiydi.

Özetle, Hadislerin güvenilir olup olmayacağını, onların bize sağlam bir şekilde gelmesinin mümkün olup olmayacağını, onlarla amel edilip edilmeyeceğini soruyordu.

Programı sunan hoca güzel bir şekilde cevap verdi ve o çocuk teşekkür edip yerine oturdu; fakat benim daha önceden hissettiğim bir endişem yeniden depreşmeye başladı. Bazılarının “Kur’an Müslümanlığı” ya da “Kur’an bize yeter” sloganını ısrarla dillendirmelerinin ve her fırsatta Hadis-i şerifleri devreden çıkarma gayretinin hazin sonuçlarından biriydi bu.

Çünkü Hadis, ilim adamlarının konuşup tartıştığı, kaynaklara başvurarak birbirlerine cevaplar verdikleri bir ilim dalıdır. Bir ortaokul öğrencisi bu şekilde bir soru soruyorsa, iki ihtimal çıkıyor karşımıza. Ya bu çocuk çok zeki; şimdiden böyle ciddi mevzulara kafa yormaya başlamış. Ya da medyada (özellikle sosyal medyada) propaganda mahiyetinde çok yer aldığı için onun da kafasına takılmış... Birincisinin olma ihtimali de var elbette ama ikinci ihtimal daha kuvvetli geliyor bana.

Hadislerin sağlamlığı meselesi öyle herkesin test edip onaylayabileceği bir mevzu değil. Çünkü böyle bir durumda araya “mantık” girer ki bu sayede çok mantıksız hatalar yapılır. Her şey mantıkla açıklanmıyor. Mantıksız gibi görünen nice şeyler vardır ki arkasında çok mantıklı hakikatler gizlidir. Ya da mantıklı göründüğü halde mantıksız olan şeyler de var. Görüntüsüyle kıyaslanmayacak şeyler de var...

Asırlardır yapılan çalışmalarda ayan beyan bir şekilde ortaya çıkan şöyle bir hakikat vardır: Eğer siz Hadisi devreden çıkarırsanız “salt akla” kapı aralarsınız. O zaman da kendini akıllı zanneden akılcıların itiraz ettiği hurafelerin önü alınmaz olur. Üstelik bu hurafeleri bizzat bu kendini akıllı zannedenler türetirler de haberleri olmaz.

Neden mi?

Çünkü hurafelerin kaynağı, kendisinden başkasının sözünü dinlemeyen, hep kendisini haklı bulan mağrur akıldan başkası değildir. Çünkü ona göre en akıllı oldur ve cerbeze yoluyla başkasını aldata aldata hurafeye kadar götürür işi. “Akıllılığın” manevi baş döndürücülüğüyle geldiği noktanın fakında varamayacak kadar akla aykırı hareket eder. Bir süre sonra kendi uydurduğuna kendisi bile inanmaya başlar. Başladığından çok daha uzak bir noktaya varmış olur. Ki bir rivayete göre buna hurafe deniyor.

Defalarca ifade ettiğimiz bir hususun altını yeniden çizme ihtiyacı hissediyorum. Diyorum ki:

Şayet bu konuda ısrar edenlerin, yani “Kur’an bize yeter, Hadise gerek yok” gibi sığ bir düşüncenin içinde olanların kaygısı “Hadislerin kayıt altına alınmasında karşılaşılabilecek sıkıntılar” ise, bunun yolu Hadisi inkâr etmekten, Resulullah’ı (a.s.m.) aradan çıkarmaktan geçmez. Bunun yolu başkadır. Zaten asırlardır devam edegelen hummalı bir Hadis çalışması vardır ki bundan dolayı Hadis başlı başına bir ilim dalı olarak teşekkül etmiş bulunuyor. Hadis konusunda ciddi çalışmalar yapmış, hayatlarını bu ilme adamış uzmanlar da vardır.

Bu sığ düşünceye sahip olan bir şahıs, esasında bütün ilim dallarını inkâr etmek zorunda kalır. Çünkü her ilim dalının uzmanları vardır. Ve o uzmanların söylediklerine titizlikle uyulur. Kabul etmeyenler olur ama bu, o ilim dalının ortadan kalması anlamına gelmez, iki hoca arasındaki anlaşmazlık olarak nitelenir. Aynı şey Hadis ilminde yok mu? Mebzul miktarda var... Her âlim her söyleneni kabul etmiyor ki! Bu konuda ciddi tartışmalar yapılmış ve yapılamaya da devam ediyor.

Ancak mevzu (Hadisi devreden çıkarma mevzuu değil), metnin sahih olup olmaması, senedinin güvenilir olup olmaması, ravisinin vukuf ehli olup olmaması mevzuudur. Nitekim Hadis ilminin bir alt başlığı da Rical ilmidir. Metinlerin güvenliği muazzam bir hassasiyetle incelendiği gibi o hadis metnini aktaran kişinin ehliyetli olup olmadığı da ciddi ciddi tartışılagelmiştir. Hatta bir dönem sağlam kabul edildiği halde zamanla—yaşlılık, sağlık sorunu gibi nedenlerle—bu hassas eleğe takılan ravilerden bahsedilir. Böylelerinden artık Hadis alınması uygun görülmemiş ve alınmamıştır. “Hadis” başlı başına bir ilim dalıysa, bu kadar hassas olan kaç tane ilim dalı var?

Hadisleri aradan çıkarmak, sathi bir nazala bakıldığında insanı tamamen Kur’an’la başbaşa bırakmak gibi görünebilir kimi sığ nazarlara. Ancak acaba gerçekten de öyle mi? Maalesef öyle değil. Pek çok tehlikeyi içinde barındıran dehşetli bir ibtiladan başka bir şey değil bu.

İkincisi, acaba gerçekten Kur’an da bunu mu istiyor? Sadece Kur’an’a bakmayı, Resulullah’ın (a.s.m.) izah ve uygulamalarını reddetmeyi mi emrediyor?

Hayır. Hatta haşa! Kur’an’da Resulullah’a (a.s.m.) itaati, uymayı, hükümlerini kabul etmeyi, onun getirdiklerini almayı vs. emreden hatırı sayılır sayıda ayet-i kerime yer alır. Dolaylı olanlar bir tarafa, doğrudan ona itaati emreden 15’ten fazla ayet var. (Örnek için şu ayetlere bakılabilir: 3:32,50,132; 4:59; 5:92; 8:1,20,46; 24:54,56; 33:33,66; 47:33; 58:13; 64:12,16.)

Şayet Kur’an’a baksak bile hakikat ayan beyan karşımıza çıkacak.

Resulullah vesilesiyle bize ulaşan Kur’an’ı bize en iyi açıklayan, hiç şüphesiz yine Resulullah’tır (aleyhi efdalussalatu vesselam).

Çocukları neden okula alıştıramadık bir türlü?

Okullar açılalı çok olmadı ama okul sendromu toplumun büyük bir kesiminin üzerine büyük bir kâbus gibi çöküverdi. Anne baba için sıkıntılı bir süreç olduğu muhakkak ama asıl baskı altında olanlar, çocukların kendisi.

Olayın aslına baktığınız zaman, okulda onları zora sokacak ciddi bir sıkıntı yok. En azından bundan yirmi, otuz yıl öncesine kıyasla daha iyi durumdalar; daha sosyaller, daha iyi davranan öğretmenlere sahipler, daha çok söz sahibi oldular... Ama yine de çocuklar okulu bir türlü sevemediler. Çok bayılsınlar demiyorum ama ayak sürüyerek gidiyorlar. Hatta kimisi hiç gitmek istemiyor. Bunun örneklerine rastlamak neredeyse sıradan oldu. Mesela bu sabah...

Çocuk okulun bahçesinin kapısının önünde hüngür hüngür ağlıyor, “Gitmek istemiyorum” diyor ama annesi ısrarla gitmesi gerektiğini söylüyor. Çocuk daha fazla ağlayınca, annesi kolundan tutup okulun bahçesinden içeri sürüklüyor. Velilerin girmesi yasak olduğu için kendisi giremiyor, oradan içeri sokunca iş bitecek gibi geri dönüyor. Ama çocuk ağlamaya devam ediyor. Kapıdaki görevli ona müsaade ederek sınıfına kadar götürebileceğini söylüyor. Kadın çocuğu adeta sürükleyerek okula, sınıfına götürüyor...

Okula yeni başlayan çocuklarda bir korku, bir tedirginlik olabilir, o normaldir. Ama bu çocuk en az iki ya da üçüncü sınıf öğrencisiydi.

O çocuğunun neden bu kadar aşırı tepki verdiğini bilemiyorum ama itiraz etmeden giden çocukların önemli bir kısmının da ruh hali ondan farklı değil. Hal böyle olunca orada geçirilen vakit, onun için zaman kaybı olmaktan öteye geçmiyor. Dokuz ay gibi yılın önemli bir sezonu olduğunu düşününce ve bunun da en az on iki yıl süreceğini hesaba katınca ortaya muazzam bir zaman çıkıyor. Peki çok zaman harcanması, çocuğun daha çok şey öğreneceği anlamına gelmiyor mu?

Bence gelmiyor. Üstelik bunun bir de üniversitesi var. Hiç ara vermeden, takılmadan devam edebilen en erken on altı yıl zaman ayırmak durumunda. Peki on altı yılın sonunda ne vaat ediliyor öğrencilere? Neyse, bu ayrı bir mesele...

Yakınlarda bir video izlemiştim. Amerika’nın eğitim sisteminin dünya çapında 29. sıraya gerilediğini öğrenen meraklı bir muhabir, eğitimde birincilik ödülü alan Finlandiya’ya gidiyor ve oradaki eğitimcilerle görüşüyordu. Yaptığı görüşmelerden anlıyordu ki, işin sırrı ödev vermemekte ve teneffüs vakitlerini uzun tutmakta yatıyor. Okul müdürü Leena Liusvaara da “Beyninizin arada sırada dinlenmesi gerekir” diyordu. “Sürekli olarak ve sadece çalışır, çalışır, çalışırsa artık öğrenmez olursunuz” diye de ekliyordu. Ve yine o videodan öğrendiğimize göre Finlandiya’nın eğitim süresi, Batı standartlarına göre en kısa gün ve yıl olma özelliğine sahipmiş. Demek ki çok zamanda ve çok ödevde değilmiş başarının sırrı. (Türkiye’mizi nüfusu altı milyonu bulmayan bir ülkeyle kıyaslamak belki doğru olmaz ama nüfusu 320 milyon civarındaki Amerika bu başarıyı merak edip araştırma ihtiyacı hissedebiliyorsa bunu dikkate almak gerek.)

Ebeveynler için sıkıntı teşkil eden en önemli hususlardan biri, hiç şüphesiz ödevler... Yıllardır dile getirildiği halde bu ödev meselesi bir türlü çözülemedi. Henüz ikinci haftada olmamıza rağmen proje ödevleri gelmeye başladı. Ortaokul, lise için her neyse diyeceğiz ama ilkokulun ilk sınıfındaki öğrencilerin proje ödevlerini yapamayacağı muhakkak. Milli Eğitim de çok iyi biliyor bunu. Ama bazı yetkililerin “Biz bu ödevi onlara vermiyoruz ki” demeleri adamda bozulacak asap falan bırakmıyor. Gerekçeleri de “Veli-öğrenci kaynaşmasını sağlamak” imiş. Ama maalesef bunlar olumlu manada bir kaynaşmadan çok velilerin hazırladığı ödevler oluyor. O yaştaki çocukların seviyelerinin üstünde olması da ayrı bir sıkıntı konusu.

Buna dair bir şeylerin yapılması gerekiyor. Hem de bir an önce... Belki de işe ödevlerden başlanabilir. Sırf bunun için bile öğrencilerin bayram edecekleri muhakkak. Bunun için de ders süreleri ve derslerdeki bilgi yoğunluğu yeniden gündeme alınabilir.
Daha mutlu bir gelecek için mutlu çocuklara ihtiyacımız var...

Nebevî Nefes Ömer bin Abdülaziz

Yusuf Yıldız'ın yazısı...

*

“Ömer bin Abdülaziz ismini hiç duydunuz mu? Bu ismi duyduğunuzda muhayyilenizde neler canlanıyor acaba?” Bunu çok merak ediyorum.

Neden mi?

Bu kitabı okumadan önce yazarı bana sormuştu:

“Ömer bin Abdülaziz’i tanıyor musun?” diye. Ben de:

“İslâm’ın beşinci halifesi olarak tanımlanır” diyerek cevap vermiştim. Evet, kendisi hakkında yalnızca bu kadar bilgim vardı.

Esasında bu cevap doğru, Ömer bin Abdülaziz İslâm’ın beşinci raşid halifesi sayılır fakat bu tanımlamayı nasıl kazanmıştı? Böylesine üstün bir sıfatı ne yapıp da elde etmişti? İşte tam bu noktada çok önemli sırlar gizli olsa gerek diye düşünüyorum. Sizce de öyle değil mi?

Böylesine kıymetli bir unvanın kendisine verilmiş bir şahsiyeti en fazla iki cümle ile tanımlamak, zihin dünyamızda iki cümlelik bir ifade ile şekillendirmek ne kadar üzücü bir durum diye düşündüm ve İkram Arslan’ın kaleme aldığı Nebevi Nefes Ömer bin Abdülaziz kitabını okumaya karar verdim. İyi ki de bu kararı almışım. Zihin dünyamda, muhayyilemde yeniden bir Ömer bin Abdülaziz portresi şekillendi. Yapmış olduğu icraatlarıyla, gösterdiği azimle, yaptığı fedakârlıklarıyla, kendisine İslâm’ı dava etmesiyle nasıl önemli bir karakter olduğunun farkına vardım.

***

İkram Arslan, romanlarına başlamadan önce okuyucusunu meraklandırmasını çok iyi biliyor. Öyle bir giriş yapıyor ki okuduğunuz her sayfada o verilen ilk ipucunun nereye ulaştığını öğrenmek istiyorsunuz. Bu da sizi bütün kitap boyunca canlı tutuyor. “Gizli Hazine” bölümü de bunlardan biri. 

“Bir insan neyi değiştirebilir ki?” sorusunun cevabını İkram Arslan Ömer bin Abdülaziz’in hayatını konu edinerek veriyor. Öyle bir cevap ki bu, gelmiş olduğu köklere muhalif olarak hareket eden bir topluma yeniden bir düzen verip istikamet çiziyor Ömer bin Abdülaziz.

Sadece 29 ay gibi kısa bir süre içerisinde neredeyse bir birbirine girmiş İslâm âlemine nizam verecek ve kasvetle kararmış afakı aydınlığa gark edecek Ömer bin Abdülaziz’in romanını okumalısınız...

Bir yolculuktan geriye kalan

Telefonumdaki çektiğim son fotoğrafına bakıyorum. O da ibretlik. Bende yaptığı çağrışımlardan bir tanesi insanı özetler mahiyette: “Bir varmış, bir yokmuş!”

Sıcak bir yaz günü, evinin balkonuna oturmuş, bir kolunu pencereden sarkıtmış bir vaziyette, çok uzaklardan esintiler taşırcasına bir derinlikle çattığı kaşlarıyla etrafı seyrederken ilk defa görmüştüm onu. Yorgunluğun tozları saçlarına ak, tecrübeleri de alnına kıvrım olmuş bir vaziyette konuşuyordu. Kendisine has üslubu, kıstığı gözlerinin üzerinden kaldırıp indirdiği kaşları, konuşurken takındığı ciddi tavrına ayrı bir bilgiçlik katıyordu.

Çok şey görüp yaşamış Cevdet dayı. Öğrendiğim kadarıyla yıllarca vatan hasretiyle başka ülkelerde çalışmış durmuş ve sonunda yeniden vatanına dönmek nasip olmuş ama belki de o hasretlik onda unutamayacağı derin izler bırakmış. Onun gibi bir gurbetlik yaşamadım ama evden, yakınlarından ayrılığın yüreğe ne kadar yıpratıcı geldiğini iyi biliyorum. İnsan alışıyor bir müddet sonra ama alışmak, hiç olmamış gibi değil. Yara çabuk kabuk bağlar bağlamasına da, hafif bir fiskeyle çabucak kanamaya yüz tutar.

Cevdet dayıyı en son ziyaret ettiğimizde hastanedeydi. Hastalığın etkisiyle benzi iyice beyazlamış, soluğu iyice azalmıştı. Ağrılarının olduğunda hiç şüphe yoktu ama biz yanında bulunduğumuz süre zarfında hiçbir şeyi yokmuş gibi metanetle davrandı ve elinden geldiğince o bildiğimiz tavrını takınarak konuştu bizlerle. Fakat artık her şey ortadaydı. Kendisini ne kadar zorlasa da, “benim” dediği vücudu, onun istediği şekilde cevap vermiyordu, veremiyordu.

Birkaç gün önce haberini alıp yola çıktık. Fakat yetişmek nasip olmadı. Biz yoldayken son nefesini de Sahib-i Hakikisine teslim etmiş, yakınlarına veda eyleyerek yeniden buralara veda eylemiş.

Ama artık eski hasretlik günleri geride kaldı. Çünkü asıl şimdi asıl vatanına avdet etti. Artık dünyadaki dertleri, tasaları, sıkıntıları bırakıp bitti. Gitti ama bizlere de büyük bir hakikati ders verip öyle gitti. Dünyaya ait en büyük uğraşların bile yanında küçük kaldığı bir hakikat… Kendisini kabir kapısına kadar yolcu edenler, “Her şey yok olup gidicidir, O’na bakan yüzü müstesna” ayetinin güzel bir dersini aldılar ve en büyük yatırımın insanın beraberinde götürebileceği şeyler olduğu hakikatiyle döndüler.

***

Hayat böyle işte…
Engebeli ve keskin virajlı bir yol misali.
Üstelik çok tehlikeli ve netameli.
Hangisinden gittiğini bilerek, teenniyle ilerlemeli.
Bir gün durup da ardına baktığında,
Yorulduğuna pişman ettirmemeli.

***

Mekânın cennet olsun Cevdet dayı…

Hayata reklam arası

Hayat oyunu devam ediyor. Kimi zaman hareketli, kimi zaman durağan, kimi zaman stresli ve korkutucu...

Yükselmeye başlayan güneşle birlikte gün de yavaş yavaş hareketlenir. Hafta başının ayrı bir telaşı var. Kimi bünyelerin ürettiği sendromlar daha haftanın ilk gününden itibaren başlar bir şeyleri zehirlemeye. Var olan enerjisini koparıp fırlatmak için canhıraşanane çalışır.

Neyse ki haftanın son günlerine doğru duygular kısmen de olsa yatışır ve belki de mutluluğun tarifini şenlendirecek enfes iki gün düşüncesi, haftanın kalan günlerinde daha tatlı bir seyrin beklediğini fısıldar kulaklara.

Hayat filmi bu... Hangi kategoriye gireceği belli olmayan bir seyri var. Bazı günler komedi olabilir ama her daim öyle olacağına garanti veren çıkmamış. Bazı günler en korkulu filmlere taş çıkaracak kasvettedir. Bir türlü kabul görmeyen proje ve ödevler, amirin gölgesine bürünmüş bir edayla aniden beliriverir ve kınından sıyrılmış bıçak gibi saplanacak hedef arar; vadesi yaklaşan kredi kart borçları, son günü geldi gelecek faturalar, evdeki hesapla bir türlü denkleşmeyen örfî gelenekler, allak bullak olan borsa vs. bu manzaranın korkutucu ambiyansına eklenen birkaç tablodur. Uykuları allak bullak eden birtakım şahsi ve ailevi sıkıntılar da bu ambiyansın en korkunç çatlaklarına tuz döken ürpertici bir müzik vazifesi görür. Her delikanlının gönlünde yatan zenginlik, “acaba bize de nasip olur mu?” düşüncesiyle bir esinti gibi geçer aradan.

İşte tam o esnada bir sala sesi duyulur ve bir süreliğine her şeyi dondurur. “İş adamı falan kişi hakkın rahmetine kavuşmuştur...” diye salık verir imam hemen akabinde. Bütün o gerilim dolu anlar siyah beyaz bir renge bürünür. Korku filmlerinin en korkunç sahnesinde aniden araya giren bir reklamla değişen bütün duygular gibi cılız bir istihzaya dönüşür o korkular, duygular âleminin bir köşesinde. Öyle ya, orada adam hayat mücadelesi verirken, aniden çıkan beş kuruşluk bir ürünün reklamı, o korku ambiyansının bütün efsununu yerle bir etmeye fazlasıyla yeter!

Derken reklam arası biter. Herkes aynı köşede, aynı yastığa sarılarak kaldığı yerden devam eder filme. Yine her ani harekette ürperir. Tonu sürekli yükselip alçalan o gerilim müziği, tüyleri yine diken diken eder. Herkes her şeyin farkındadır. Olanlar tamamen sanaldır. Ama yine de yürekler ağza gelir. Kalp ritmi normal seyrini çoktan unutmuştur. İşin ilginç yanı, kumandanın tek tuşuna basmak bu gerilimi sonlandıracakken parmak bir türlü varmaz o tuşa. Boş koridorlarda yankılanan kahkahalar ruhu teskin etmezken...

Derken bir reklam arası daha. Aynı döngü tekrar etmeye başlar. Yoksa bir dejavu mu? Belki de... 

Ama birileri için bir ara olsa da bu reklamlar, başka birileri için bir sondur. 

Az önce biri daha veda etti bu oyuna...

Ah Tarık Hocam, ah!

Yaklaşık 20 sene öncesinin İstanbul’unda, çok karışık bir vaziyette, karışık duygular içerisindeyken tanımıştım kendisini. Dershaneye kaydolmuştum. O dönemde derslerimize giren pek çok hoca oldu ama bilahare muhabbetimiz devam eden tek hoca o oldu.

Parlak karakteri, ilmî vukufiyeti ve hepsinden önemlisi içten ve samimi tavırlarıyla çok güzel modellik ediyordu. Bir öğrencisi olarak buna rahatlıkla şahitlik edebilirim.

Hafızamı yokladığımda, girdiğimiz derslere ait pek bir şey canlanmıyor dünyamda. Fakat beyaz önlüğünün içerisinde, sıralar arasında dolaşırken, baktığı herkesle göz teması kurmaya dikkat ederek anlattığı konu aralarına serpiştirilen nükteli izahlarını hatırlıyorum.

Henüz ilk derslerden itibaren kanaat getirmiştim ki, o iyi bir Müslümandı. Kimyanın en küçük bir konusunu bile (sanırım elektron katmanlarıydı konu) enfes bir dille kâinattaki genel düzene ve oradan da aslında her şeyin aynı düzen ve dizilişle birbirine bağlı bulunduğuna, dolayısıyla kâinatta düzenin hâkim olduğuna, görülen birtakım ayrılıkların, sıkıntıların, sürtüşmelerin aslında geçici olduğuna bağlamıştı. Çok rahatlatıcı, umut verici bir bakış açısıydı bu...

Birkaç yıldır hastalığı dolayısıyla tedaviler görüyordu. Elbette çok yoruluyordu. Önceki yılsonuna doğru yapılan ilik naklinin üzerine epey düzelmişti. Hoşsohbetlerinden defalarca hakikatler dinlemiş, müstefid olmuştuk.

Ne olduysa birkaç gün öncesinde oldu. Yeniden bir haber aldık ki tekrar yoğun bakıma alınmış...

Ve en son, ümmetçe Kadir Gecesi olduğunu umduğumuz ve öyle olmasını Rabbimizden niyaz buyurduğumuz Ramazan’ın 27. gecesinde O’nun rahmetine tevdi eyledik mübarek ve muhterem Tarık Tepe ağabeyimizi, hocamızı.

Bütün bu gelişmeler, şunu hatırlamamıza vesile oluyor ki, genç yaşta ve pek çok sıkıntının ardından Rabbimiz onu dar-ı bekaya alarak dünyanın yorucu, boğucu hallerinden onu azat eyledi ve cennet bahçelerine idhal eyledi. 

Yapılan onca duanın akabinde, sanki Rabbimiz diyor ki: “Evet, dualarınızı kabul ediyorum ama daha güzel bir surette.”

Aslında günah cihetiyle öldü o; ama ardında bıraktığı sadaka-i cariyeleriyle, yani sevap yönüyle her daim yaşıyor olacak inşaallah.

Evet, o, vazifesini en güzel şekilde yapıp asıl makamına, aslî mekânına döndü. Asıl mesele geride kalanlarda, bizde. Uzun bir yolculukta, bir ağaç gölgesinde durup dinlenme mesabesindeki bu dar âlemden nasıl gideceğimizde. Son nefesin nasıl verileceğinde. O uzun ve yorucu yolculuğu düşününce insan ürpermiyor değil. İnşaallah bizler de Rabbimizin rızasına uygun yaşayabilenlerden oluruz.

Hayatınla güzel örnek olduğun gibi mematınla da ibretler verdin güzel insan. Mekânın cennet, makamın ali olsun...

Anneye Sitem

Günün yorgunluğu, akşamında sırtına yüklenmiş bir vaziyette ilerliyordu. Her zamanki yürüdüğü yoldan, çok da farklı bir manzara ummadan usul usul ilerlerken az ötede duydu seslerini. Merakla, hayır hayır, hayretle bakakaldı. Ve başladı iç dünyasında muhasebesini yapmaya...

- Genç bir insan, kendinden yaşça büyük birisine nasıl böylesine sert davranabilir?

- Ya annesiyse? O zaman daha kötü... İnsan annesiyle böyle konuşur mu? Hem de sokak ortasında?

- Yok yok, biz de Avrupalılar gibi olduk çıktık. Örf, âdet, büyüğe hürmet yok oluyor...

- Ahir zaman böyle olsa gerek! Ne saygı kaldı, ne muhabbet!

İç dünyasında yaptığı tahminler henüz bitmemişken yanlarına varmıştı. “Bunun hoş bir şey olmadığını sen de biliyorsun” dediğini duydu delikanlının. El kol hareketlerinin düzensizliği öfkesini ele veriyordu. “Çok iyi biliyorsun ki, gıybet dinimizce de yasaklanmış! Allah sevmiyor gıybeti” dedi delikanlı.

Genç adamın konuşmalarından fırsat bulan kadın, “Ben yalan söylemiyorum ki” diyebildi. “O, bunları yapıyor.”

Bunu duyan delikanlının öfkesi daha da arttı. “İşte gıybet odur anne! Yoksa iftira etmiş olursun!” dedi daha yüksek bir sesle...

Demek ki vaziyet, uzaktan göründüğü gibi değildi.

Delikanlı da iyi bir şey anlatıyordu; ama kötü bir yöntemle...

Hadîsin önemine bir kelimelik bir örnek

Bir ilmin anlaşılması için o ilmin terminolojisine de az-çok hakim olmak gerekir. Çünkü terminoloji, o ilimde özel kullanılan kelimeleri ifade eder ki, burada kelimeler kendi sözlük anlamları dışında, farklı bir anlamda kullanılmışlardır.

Mesela “diz kırma” ifadesini tasavvufta kullanırsanız “Bir şeyhin/büyüğün tedrisinde bulunma, saygıyla huzurunda durma, ondan ders alma” gibi anlamlar çıkarırsınız. Tasavvufa yeni yeni meyleden birisi bunu spordaki kullanımı gibi anlarsa, tasavvufu hiç anlamaz ve belki de bırakıp uzaklaşır.

Aynı şekilde Kur’an’ı en doğru şekilde anlamanın yolu, Resulullah’ı (a.s.m.) dinlemekten geçer. Çünkü vahye ilk muhatap olması hasebiyle dinî terminolojiyi en iyi bilen odur. Şayet o dinlenilmezse, Kur’an anlaşılmaz.

Resulullah’ın (a.s.m.) “Ben salâtı nasıl yapıyorsam siz de benden gördüğünüz gibi salât yapın” hadisi bu konuda bize yol gösterecek en güzel örneklerden biridir. Çünkü “salât” kelimesi o gün itibariyle “dua, ibadet, ibadet yeri” anlamlarında kullanılıyor ama bugün bizim bildiğimiz şekilde “namaz” olarak kullanılmıyordu. Şayet Resulullah’ın (a.s.m.) “benden gördüğünüz gibi” ilavesi olmasaydı ya da birileri başkasına aktarırken ondan gördüğü şekilde aktarmasaydı, muhataplar itiraz edebilir, “kelimede bu şekilde eğilip kalma anlamı yok” diyebilirdi. Çünkü adına İslam denen yeni bir dinin gönderildiğini ve bu dinin kendine has yeni bir terminolojisi olduğunu bilmeyecekti.

İşte, Resulullah’ı (a.s.m.) dinlemeden Kur’an’ı anlamanın ve tabii ki yaşamanın mümkün olmayacağına bir kelimelik bir örnek…